Reforma integral do complexo administrativo de San Caetano

Díaz & Díaz Arquitectos - Reforma integral San Caetano

O Complexo Administrativo de San Caetano foi medrando ao longo de décadas mediante ampliacións sucesivas que foron fragmentando o que inicialmente era un conxunto compacto e lexible. O resultado deste proceso é un patio central axardinado, salpicado de patios menores que iluminan de maneira insuficiente os espazos semisoterrados do zócolo, e unha trama de comunicacións que impide entender o conxunto como unha única peza coherente.

A creación deste novo edificio, xunto coas actuacións propostas sobre os edificios existentes, permitirá unha reorganización integral dos espazos de traballo e unha redefinición completa das circulacións e da accesibilidade. O edificio achegará unha nova imaxe institucional.

Créanse dous novos eixes transversais concibidos como bulevares interiores e exteriores, que atravesan o zócolo e reorganizan os desprazamentos. Para abrilos, as demolicións concéntranse en puntos precisos do semisoto, transformando a acumulación dos pequenos patios en tres baleiros de maior dimensión.

Estes novos atrios introducen luz e permiten a ventilación cruzada nas plantas inferiores, mentres os bulevares conectan o acceso posterior coa fachada principal e prolongan os seus percorridos mediante escalinatas cara ao xardín da planta baixa. Baixo o volume elevado aparecen tramos cubertos de dobre altura; noutros puntos, o ceo queda aberto. A circulación deixa así de ser un corredor residual e adquire a condición de espazo colectivo e de relación.

A partir destes eixes constrúese unha trama ortogonal de percorridos horizontais, núcleos verticais e pasarelas. Os novos núcleos agrúpanse arredor dos atrios, formando secuencias recoñecibles, iluminadas e accesibles. Isto permite separar os itinerarios públicos, internos ou restrinxidos sen perder a lectura unitaria do conxunto.

A sección transforma o antigo espazo central nunha superposición de xardíns e lugares de traballo. No semisoto, os bulevares, os patios ampliados e as oficinas recuperadas conforman un zócolo habitable, aberto á luz e á ventilación natural. Sobre el, a planta baixa mantén libres os cruces transversais e alterna ámbitos axardinados cubertos con recintos destinados a gardaría, salas polivalentes, exposición e cafetería. A planta superior organízase como unha banda flexible de oficinas, interrompida por baleiros e espazos ao aire libre. Finalmente, a cuberta restitúe o xardín ocupado pola ampliación e convérteo nunha terraza transitable, con áreas de estancia e unha bancada aberta cara ás vistas da cidade.

A construción procura compatibilizar lixeireza, rapidez de montaxe e capacidade de transformación. Sobre a estrutura existente dispóñese unha armazón metálica e forxados prefabricados que reducen o número de apoios e liberan a planta. As pasarelas resólvense como elementos lixeiros para enlazar as pezas máis representativas. A envolvente acristalada protéxese mediante unha segunda pel de lamas verticais de madeira, fixas ou móbiles segundo a orientación. No interior evítanse falsos teitos e revestimentos superfluos, favorecendo acabados naturais e de mantemento sinxelo.

O comportamento ambiental deriva desta relación entre forma, envolvente e sistemas. A protección solar, a ventilación con recuperación de calor, a regulación dos sistemas segundo a ocupación e a iluminación de baixo consumo reducen a demanda enerxética. As cubertas vexetais melloran o illamento e amortecen o quecemento estival, mentres os paneis fotovoltaicos se concentran en áreas técnicas integradas no perfil superior. A instalación combina a central térmica de biomasa existente coa captación xeotérmica para atender as necesidades de calor e frío. A auga de choiva recóllese en alxibes e reutilízase para a rega e as cisternas, pechando parte do ciclo hídrico dentro do recinto.

A nova peza poderá construírse por fases mantendo a actividade, pero o seu sentido último reside en reorganizar as relacións co existente: conecta construcións antes separadas, converte patios residuais en baleiros habitables, devolve luz ás plantas profundas e transforma o xardín central nunha secuencia vertical de ámbitos colectivos.

San Caetano dispón así dunha estrutura máis clara, accesible e adaptable, capaz de prolongar a vida do conxunto mediante unha nova lectura arquitectónica.

LOCALIZACIÓN

Santiago de Compostela

CLIENTE

Xunta de Galicia

ARQUITECTOS

Díaz & Díaz Arquitectos, MIBA Architects

PREMIOS

Primeiro premio para a reforma integral das oficinas centrais do goberno galego